Emekliliğe Reform Şart! Makas 17 Yıla Çıktı 9 Eylül Sonrası İçin Sistem Alarm Veriyor
Sosyal güvenlik sistemindeki EYT depreminin artçı sarsıntıları devam ediyor. Düzenlemenin dışında kalan 9 Eylül 1999 ve sonrası girişliler için tablo her geçen gün ağırlaşıyor. Konuyu değerlendiren ünlü SGK uzmanı mevcut yapının sürdürülemez olduğunu vurguladı. Adaletsizliğin yarattığı baskı nedeniyle sistemin tıkanacağı tarih olarak 2028 yılı işaret edilirken çözüm için kademeli emeklilik formülü tek çıkış yolu olarak gösterildi.
Türkiye emeklilik sisteminde eşi benzeri görülmemiş bir kaos yaşanıyor. 8 Eylül 1999 tarihinde işe giren bir vatandaş 43 yaşında emekli olma hakkı kazanırken, sadece bir gün sonra yani 9 Eylül 1999 tarihinde işe başlayan kader ortağı tam 60 yaşını beklemek zorunda kalıyor. Aradaki 17 yıllık bu devasa uçurum çalışma barışını tehdit ederken uzmanlardan sistem kilitlenecek uyarısı geldi. Yapılan analizlere göre mevcut yasalarla 2000 sonrası girişlilerin emekli edilmesi aktüeryal dengeleri altüst edecek noktaya geldi.
Kritik Eşik 2028 Seçimleri
Uzmanların projeksiyonuna göre bu adaletsizliğin sürdürülebilirliği kalmadı. Özellikle 2028 yılında yapılacak genel seçimler öncesinde sosyal güvenlik sisteminin bu baskıya dayanamayacağı ve kilitleneceği belirtiliyor. Siyasetin ve ekonominin bu devasa kitleyi görmezden gelemeyeceğini belirten uzmanlar, sistemin rahatlaması için 2028 yılına kadar mutlaka yeni bir düzenlemenin hayata geçirilmesi gerektiğini savunuyor. Aksi takdirde sistemin kendi kendini kilitleyeceği ve maaş ödeyemez hale geleceği öngörülüyor.
4.5 Milyon Kişi Beklemede
Sorunun büyüklüğü rakamlara da yansıdı. Emeklilikte Adalet Derneği (EMADDER) verilerine göre şu an sistemde 9 Eylül 1999 ile 2008 arası girişi olan yaklaşık 4.5 milyon mağdur bulunuyor. Bu kitle, EYT'lilerin emekli olmasıyla birlikte sistemin ana yüklenicisi konumuna geldi. Ancak emeklilik haklarının 17 yıl ötelenmesi, bu grubun sisteme olan güvenini sıfırladı. Kayıt dışı çalışmanın artması ve prim ödeme isteğinin azalması sistemin çöküşünü hızlandırıyor.
Çözüm Kademeli Geçişte
Uzmanlara göre sistemin kilitlenmemesi için tek formül kademeli emeklilik. 43 yaş ile 60 yaş arasındaki uçurumun yumuşatılması gerekiyor. Masadaki formüle göre işe giriş tarihine göre yaş şartının 43'ten başlayıp 50-52 bandına kadar kademeli olarak yükseltilmesi öneriliyor. Böylece hem 17 yıllık fark kapanacak hem de sistemin 2028'deki olası tıkanıklığı açılmış olacak.
